Zorgverzekering bij emigratie 2026: opzeggen, S1-formulier en EHIC

Wettelijk kader: einde van de Zvw-plicht bij BRP-uitschrijving

De Zorgverzekeringswet (Zvw) verplicht iedereen die in Nederland woont of werkt om een basiszorgverzekering af te sluiten. Bij uitschrijving uit de BRP en vertrek naar het buitenland vervalt deze verzekeringsplicht in beginsel per dag van uitschrijving. Het CAK (Centraal Administratie Kantoor) controleert maandelijks de BRP en de RNI om vast te stellen wie verzekeringsplichtig is. Niet tijdig opzeggen leidt tot een ambtshalve verzekering door het CAK met boete tot EUR 410 per maand.

De zorgverzekeraar moet u binnen 4 maanden na uitschrijving uit de BRP de polis beeindigen, mits u een bewijs van uitschrijving overlegt. Dit kan digitaal via mijnomgeving van Zilveren Kruis, CZ, VGZ, Menzis, ONVZ of een andere zorgverzekeraar. Te late opzegging betekent doorlopende premieverplichting (gemiddeld EUR 145 per maand basisverzekering in 2026, exclusief aanvullende verzekering en eigen risico van EUR 385).

Stap-voor-stap: zorgverzekering opzeggen bij emigratie

1. Bewijs van uitschrijving aanvragen. Direct na BRP-uitschrijving (zie onze BRP-gids) vraagt u het uittreksel BRP aan via uw gemeente. Dit document is nodig voor de zorgverzekeraar als bewijs van vertrek.

2. Schriftelijke opzegging. Stuur een opzegbrief of online opzegging via mijnomgeving naar uw zorgverzekeraar met opgave van uw vertrekdatum, BSN, polisnummer en bestemmingsland. Voeg het bewijs van uitschrijving als bijlage toe.

3. Bevestiging beeindiging. De zorgverzekeraar bevestigt de beeindiging schriftelijk binnen 14 dagen. Bewaar deze bevestiging – het CAK controleert hierop. Eventueel teveel betaalde premie wordt teruggestort op uw bankrekening (zie onze bankrekening-gids).

4. Zorgtoeslag stopzetten. Als u zorgtoeslag ontvangt, moet u deze apart stopzetten via de Belastingdienst Toeslagen. Niet stopzetten leidt tot terugvordering met eventuele rente. Log in met DigiD op toeslagen.nl, kies ’Wijziging buitenland’ en geef uw vertrekdatum op.

S1-formulier en EU/EER: zorg in uw nieuwe land via Nederland

Werknemers die door een Nederlandse werkgever worden uitgezonden of gepensioneerden die buiten Nederland gaan wonen maar Nederlands AOW of pensioen ontvangen, kunnen in aanmerking komen voor een S1-formulier (vroeger E121, E106). Dit formulier geeft u recht op zorg in uw EU/EER-land op basis van Nederlandse premies. Het CAK is de uitvoerder voor pensioengerechtigden; werknemers regelen dit via de SVB (Sociale Verzekeringsbank).

Praktisch betekent dit: u meldt zich met het S1-formulier bij het zorgsysteem van uw bestemmingsland (bijvoorbeeld Krankenkasse in Duitsland, INAMI in Belgie, CPAM in Frankrijk, Seguridad Social in Spanje). U ontvangt een lokale verzekeringskaart en gebruikt zorg volgens de regels van dat land. Nederland betaalt het lokale ziekenfonds een vergoeding op forfaitaire basis.

Voor pensioengerechtigden geldt: het CAK houdt een ’verdragsbijdrage’ in op uw AOW of pensioen. Deze bedraagt een percentage van uw inkomen en is gerelateerd aan de zorgkosten in het bestemmingsland. In landen met lagere zorgkosten (Spanje, Portugal) is de bijdrage lager dan in Nederland; in landen met hogere zorgkosten (Duitsland, Belgie) kan de bijdrage hoger zijn.

Buiten EU/EER: particuliere internationale verzekering

Voor emigratie naar landen buiten EU/EER zoals USA, Canada, Australie, Dubai, Thailand of Latijns-Amerika vervalt de Nederlandse zorgaanspraak volledig. U moet een particuliere internationale ziektekostenverzekering afsluiten. Bekende verzekeraars in dit segment zijn ONVZ Wereldverzekering, Zilveren Kruis Wereldwijd, Allianz Care, Cigna Global, IMG en Bupa Global.

De premies varieren sterk: voor een 35-jarige met dekking ’wereldwijd inclusief USA’ kost een goede polis EUR 250-500 per maand; bij uitsluiting van USA is dit EUR 100-250 per maand. Voor 65-plussers kunnen premies oplopen tot EUR 800-1.500 per maand. Vergelijk altijd de dekking voor: bestaande aandoeningen (pre-existing conditions, vaak uitgesloten of duurder), tandzorg, geestelijke gezondheidszorg, zwangerschap en bevalling, repatriering bij overlijden of medische evacuatie.

Vergelijking: zorgverzekering-opties bij emigratie

Het CAK en de verdragsbijdrage: wat houdt het in?

Het CAK (Centraal Administratie Kantoor) is de Nederlandse instantie die de verdragsbijdrage int van AOW-gerechtigden en pensionados in het buitenland. De bijdrage is een soort ’doorlopende premie’ voor zorg via het S1-systeem en wordt automatisch ingehouden op uw AOW of pensioen via de SVB. De hoogte hangt af van het bestemmingsland (woonlandfactor) en uw belastbaar inkomen.

Voor 2026 zijn de woonlandfactoren ongeveer: Spanje 0,38, Portugal 0,40, Frankrijk 0,71, Duitsland 0,87, Belgie 0,93, Italie 0,53. Dit betekent dat een AOW-gerechtigde in Spanje circa 38% van de Nederlandse zorgkosten betaalt. Voor uitleg over uw specifieke situatie zie onze pensioen-gids.

Veelgemaakte fouten en hoe deze te voorkomen

Fout 1: Niet of te laat opzeggen. Het CAK controleert maandelijks via de BRP/RNI. Vergeet u op te zeggen, dan loopt premie door tot maximaal 4 maanden, daarna ambtshalve verzekering met boete EUR 410 per maand. Oplossing: zeg op direct na BRP-uitschrijving.

Fout 2: Aanvullende verzekering vergeten. Veel mensen zeggen alleen de basisverzekering op. De aanvullende verzekering (tandzorg, fysiotherapie) loopt door als deze niet apart wordt opgezegd. Oplossing: in opzegbrief beide expliciet noemen.

Fout 3: S1-formulier niet aanvragen voor pensioengerechtigde. Vooral in Spanje, Portugal en Frankrijk wonen veel Nederlandse pensionados zonder S1, omdat ze het CAK over het hoofd zien. Oplossing: meld emigratie aan SVB (zie pensioen-gids) en vraag direct S1 aan via CAK.

Fout 4: Internationale verzekering te laat afsluiten. Acceptatie kan worden geweigerd of duurder zijn met bestaande aandoeningen. Oplossing: sluit verzekering 1-3 maanden voor vertrek af, met dekking start vanaf vertrekdatum.

Fout 5: Eigen risico niet afrekenen. Het eigen risico van EUR 385 wordt achteraf gefactureerd. Bij uitschrijving controleert de verzekeraar of u nog facturen heeft openstaan. Oplossing: vraag bevestiging dat alle declaraties zijn afgehandeld voor vertrek.