Nederlands pensioen in het buitenland 2026: AOW, SVB-uitbetaling en bronheffing

De drie pijlers van het Nederlandse pensioenstelsel bij emigratie

Het Nederlandse pensioenstelsel kent drie pijlers: AOW (Algemene Ouderdomswet, eerste pijler), aanvullend werknemerspensioen (tweede pijler, via pensioenfondsen of verzekeraars), en private pensioenproducten zoals lijfrente (derde pijler). Bij emigratie heeft elke pijler eigen regels voor uitbetaling, kortingen, belastingheffing en verplichtingen aan de Nederlandse overheid – een onderwerp dat veel emigranten onderschatten en pas bij pensionering ontdekken.

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) is de uitvoerder van de AOW. Bij emigratie blijft uw recht op de in Nederland opgebouwde AOW-jaren bestaan. Echter: voor elk jaar dat u na emigratie niet vrijwillig verzekerd blijft, vervalt 2% van de volledige AOW (de ’2%-korting’). Een volledige AOW vereist 50 jaar verzekering tussen leeftijd 15 en pensionleeftijd. Voor 2026 is de AOW-leeftijd 67 jaar en 3 maanden.

De 2%-korting: een veel onderschat verlies

Als u op 30-jarige leeftijd emigreert na 15 jaar AOW-opbouw (15 verzekerde jaren), ontvangt u op uw 67e slechts 30% van de volledige AOW (15 jaren x 2%). De resterende 35 jaren zonder verzekering leveren elk een korting van 2% op. In 2026 is de volledige AOW EUR 1.512 bruto per maand voor alleenstaanden en EUR 1.034 per partner voor gehuwden. 30% daarvan is EUR 454 voor alleenstaanden – aanzienlijk lager dan velen verwachten.

De vrijwillige verzekering bij de SVB voorkomt deze korting. U kunt zich vrijwillig verzekeren tot maximaal 10 jaar na emigratie, en alleen als u eerst minimaal 1 jaar verplicht verzekerd bent geweest. De premie bedraagt in 2026 ongeveer 17,9% van uw wereldwijde inkomen, met minimum van circa EUR 600 per jaar en maximum van circa EUR 7.500 per jaar (afhankelijk van inkomen). Vergelijk dit met de AOW-uitkering die u ’koopt’: EUR 30 bruto per maand AOW per verzekerd jaar – vaak lonend bij relatief korte opbouw.

Aanvullend pensioen (tweede pijler) na emigratie

Pensioenfondsen zoals ABP (overheid), PFZW (zorg), PME (metaal), PMT (techniek) en bedrijfsspecifieke fondsen blijven uw opgebouwde pensioenrechten beheren ongeacht uw woonland. De uitbetaling start automatisch op uw pensioendatum, met heffing van loonbelasting in Nederland (artikel 7.2 Wet IB 2001) tenzij een belastingverdrag anders bepaalt.

Belangrijke uitzondering: bij emigratie naar landen waarmee Nederland een belastingverdrag heeft (Belgie, Duitsland, Frankrijk, Spanje, Portugal en de meeste EU-landen plus USA, UK, Canada), wordt de heffing meestal aan het woonland toegewezen. U vraagt de Nederlandse pensioenuitvoerder om vrijstelling van Nederlandse loonheffing via het ’Verklaring betreffende belastingverdrag’-formulier (woonplaatsverklaring). Het buitenlandse belastingstelsel heft dan op de uitkering.

Een aandachtspunt is de pensioen in eigen beheer (PEB) voor DGAs – opgeheven sinds 2017 maar nog bestaande aanspraken zijn nog steeds relevant. Bij emigratie wordt de PEB-aanspraak fictief belast via een conserverende aanslag (zie onze conserverende-aanslag-gids) van 49,5% plus 20% revisierente bij vroegtijdige afkoop.

Lijfrente (derde pijler) en exit-belasting

Lijfrenteproducten bij verzekeraars zoals NN, Aegon, ASR en Allianz vormen uw derde pijler. Bij emigratie wordt een conserverende aanslag opgelegd op de waarde in het economisch verkeer. Voor regulier uitbetaalde lijfrentes (na pensioendatum, conform contract) wordt de aanslag uitgesteld tot uitbetaling – dan wordt over de uitkering Nederlandse loonheffing geheven, of woonland-belasting onder een verdrag.

Bij vroegtijdige afkoop van een lijfrente in het buitenland (bijvoorbeeld u wilt het kapitaal in een keer ontvangen voor aanschaf van een huis) wordt de conserverende aanslag direct invorderbaar plus 20% revisierente. Dit is een dure stap en wordt zelden geadviseerd door fiscalisten. Beter is om de lijfrente regulier te laten uitkeren, eventueel via een buitenlandse verzekeraar als overgang naar het bestemmingsland.

Levensbewijs: jaarlijkse verplichting voor pensionados

De SVB en pensioenfondsen vereisen jaarlijks een ’levensbewijs’ (Attestatie de Vita) van pensionados in het buitenland om vast te stellen dat u nog in leven bent. Het formulier wordt automatisch verzonden naar uw buitenlandse adres rond uw verjaardag of een vast moment in het jaar. U moet het laten ondertekenen door een lokale autoriteit: gemeente, politie, notaris of Nederlandse ambassade/consulaat.

Niet inleveren leidt tot opschorting van pensioenuitkering na 2-3 maanden, met later achterstallige betalingen na herstel. In landen met grote Nederlandse pensionado-populaties (Spanje, Portugal, Frankrijk, Belgie, Duitsland) accepteren ambassades digitale aanvragen via online formulieren – bespaar de moeite van een fysiek bezoek.

Belastingverdragen: voorbeelden voor populaire bestemmingen

Het Portugese NHR-regime: van paradijs naar normaal

Tot 2024 was het Portugese Non-Habitual Resident (NHR) regime extreem aantrekkelijk: 0% belasting op buitenlands pensioen voor 10 jaar. Veel Nederlandse pensionados verhuisden hierdoor naar Portugal. In oktober 2023 heeft Portugal het NHR-regime afgeschaft voor nieuwe immigranten – bestaande NHR-statussen lopen door tot afloop. Sinds 2024 is er een nieuwe regeling ’Incentivo Fiscal a Investigacao Cientifica e Inovacao’ (IFICI) voor specifieke beroepen (wetenschappelijk onderzoek, innovatie), maar niet meer breed toegankelijk voor pensionados.

Voor wie nog onder de oude NHR-status valt: de 0%-vrijstelling op werknemerspensioen is gewijzigd naar 10% in 2020. Lijfrentes en publieke pensioenen vallen vaak buiten de NHR-vrijstelling. Voor 2026 zijn pensionados in Portugal grotendeels regulier belastingplichtig, met progressief Portugees tarief van 14,5% tot 48%.

Praktische stappen bij emigratie

1. Meld emigratie aan SVB. Direct na BRP-uitschrijving (zie onze BRP-gids) meldt u uw nieuw adres aan de SVB via SVB-online of per post. Dit is essentieel voor uitbetaling op pensioenleeftijd en voor levensbewijs.

2. Overweeg vrijwillige verzekering. Aanvraag binnen 1 jaar na emigratie via SVB-formulier ’Vrijwillige verzekering AOW/Anw’. Bereken het rendement: vaak lonend bij <30 verzekerde jaren.

3. Pensioenfondsen informeren. Geef uw nieuwe adres door aan al uw pensioenfondsen (overzicht via mijnpensioenoverzicht.nl). Vraag een prognose van uw pensioen op pensioenleeftijd.

4. Belastingdienst en M-aangifte. Voor het emigratiejaar doet u M-aangifte. Voor latere jaren als kwalificerend buitenlands belastingplichtige eventueel C-aangifte. Bij ontvangst van pensioen vraagt u woonplaatsverklaring voor verdragsvrijstelling.

5. Lijfrente en levensverzekering doornemen. Maak een overzicht van alle producten met fiscalist – dit voorkomt verrassingen op uitkeringsdatum.