Ziekenfonds bij emigratie uit België 2026: ontslag mutualiteit, S1-formulier en EHIC

Belgische ziekteverzekering bij emigratie: het RIZIV/INAMI-kader

De Belgische verplichte ziekteverzekering wordt beheerd door het RIZIV (Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering) — in het Frans INAMI — en uitgevoerd door uw mutualiteit (Christelijke Mutualiteit, Onafhankelijke Ziekenfondsen, Bond Moyson, De Voorzorg, Liberale Mutualiteit, of Hulpkas). Bij emigratie eindigt uw aansluiting in principe op de datum van uw uitschrijving uit het bevolkingsregister, maar de details verschillen sterk afhankelijk van uw bestemming: EU/EER met verdragsregeling, niet-EU met sociaal verdrag, of niet-EU zonder enig verdrag.

Belangrijk: schrap u nooit zelf bij de mutualiteit zonder eerst alternatieve dekking te hebben geregeld. Een onverwacht ongeval in de overgangsperiode kan leiden tot facturen van tienduizenden euro’s. Plan minstens 30 dagen op voorhand een gesprek met uw mutualiteit en met de Dienst Internationale Betrekkingen van het RIZIV (Galileelaan 5/01, 1210 Brussel, telefoon 02 524 97 97 — bron: riziv.fgov.be).

Verhuis naar EU/EER en Zwitserland: het S1-formulier

Voor wie verhuist naar een EU-land, IJsland, Liechtenstein, Noorwegen of Zwitserland geldt Verordening (EG) nr. 883/2004 betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels, samen met de uitvoeringsverordening (EG) nr. 987/2009 (bron: eur-lex.europa.eu). Bent u economisch actief in het nieuwe land (loontrekkende of zelfstandige), dan valt u onder het verzekeringsstelsel van dat land en eindigt uw Belgische dekking automatisch. Bent u economisch inactief (gepensioneerde, student, gezinslid van een actieve werknemer in België), dan kan uw mutualiteit een S1-formulier (vroeger E121/E106, onder art. 17, 22, 24, 25, 26 en 34 van Verord. 883/2004) afleveren waarmee u zich inschrijft bij de plaatselijke ziekteverzekering en op kosten van België verzorgd wordt. Het S1-formulier moet zo snel mogelijk worden afgegeven aan de ziekteverzekeraar van uw nieuwe woonplaats (bron: riziv.fgov.be).

Het S1 is gratis en wordt door uw mutualiteit afgeleverd binnen 2 tot 4 weken. U schrijft u vervolgens in bij het lokale equivalent: CPAM in Frankrijk, INSS in Spanje, ASL in Italië, AOK/TK in Duitsland, NHS in Ierland (geldig na Brexit voor S1-houders die voor 2021 vertrokken) of CNS in Luxemburg. De Belgische ziekenfondsen blijven uw aanspreekpunt voor administratieve vragen, terwijl u zorgkosten ter plaatse maakt onder het lokale stelsel.

EHIC voor de overgangsperiode

Tijdens de eerste weken na verhuis, wanneer uw S1-inschrijving nog niet rond is, biedt de Europese Ziekteverzekeringskaart (EZVK/EHIC) tijdelijke dekking voor onverwachte zorg in andere EU-landen. De EHIC is gratis en wordt aangevraagd via uw mutualiteit (bv. via My LM bij Liberale Mutualiteit, of MyCM bij Christelijke Mutualiteit). Standaard geldigheid is meestal 5 jaar — de exacte vervaldatum staat onderaan op de kaart vermeld (bron: lm-ml.be). Vanaf uitschrijving uit het bevolkingsregister vervalt de geldigheid op de eerstvolgende verloopdatum.

Verhuis buiten de EU: privéverzekering of bilateraal verdrag

België heeft sociale verdragen met 22 landen buiten de EU/EER, waaronder Verenigd Koninkrijk (post-Brexit), Verenigde Staten, Canada, Australië, Japan, Zuid-Korea, Brazilië, Argentinië, Marokko, Tunesie, Algerije, Turkije, Israel, Macedonie en Filipijnen. Deze verdragen regelen vooral pensioenen en niet altijd ziekteverzekering. Voor de meeste niet-EU-landen moet u een private internationale ziekteverzekering afsluiten, met polissen vanaf 800 tot 5.000 euro per jaar afhankelijk van leeftijd, dekking en land.

Aanbieders met goede reputatie voor expats: DKV Belgium International, AXA Global Healthcare, Allianz Care, Cigna Global, en Belgische private aanbieders zoals AG Insurance International. Vraag steeds een polis met repatriëringsdekking en directe afhandeling met ziekenhuizen om voorschotbetalingen te vermijden. Voor de Verenigde Staten zijn polissen met minstens 1 miljoen euro dekking aanbevolen wegens de zeer hoge zorgkosten.

Vergelijking dekking per regio

Procedure: opzegging mutualiteit en bewijsstukken

1. Bevestig uw vertrek aan de mutualiteit. Stuur een aangetekend schrijven of digitaal bericht via MyHealth (CM) of equivalent met vermelding van uw vertrekdatum, nieuwe land, en voorstel van regeling (S1 voor inactieven, opzegging voor actieven met buitenlandse werkgever).

2. Lever uw lidkaart in en vraag een bewijs van betalende solidariteit voor de afgelopen 12 maanden — nuttig voor latere terugvordering bij dubbele betaling van bijdragen.

3. Vraag uw S1 aan minstens 4 weken voor vertrek, indien van toepassing. Voor pensioengerechtigden gebeurt de S1-aanvraag rechtstreeks bij de Federale Pensioendienst (FPD) — deze stuurt het S1 naar de mutualiteit voor afgifte.

4. Bewaar uw historiek. Bij eventuele terugkeer naar België binnen 2 jaar kan u onder voorwaarden uw mutualiteitsaansluiting herstellen zonder wachttijd. Bij terugkeer na meer dan 2 jaar geldt een wachttijd van 6 maanden vóór terugbetaling van zorgen.

Aanvullende verzekeringen en hospitalisatie

De aanvullende ziekenfondsverzekering (rond 7-15 euro per maand) en de hospitalisatieverzekering (Hospi-DKV, AG Insurance, Ethias) eindigen meestal niet automatisch bij vertrek. Lees uw polis: sommige hospitalisatieverzekeringen voorzien een wereldwijde dekking voor 6 tot 12 maanden na vertrek, andere stoppen onmiddellijk. Voor expats met behoud van banden in België (tweede verblijf, terugkeer voor zorg) is een specifieke expatriate hospitalisation cover aanbevolen.