Fiscale emigratie uit België 2026: status niet-rijksinwoner en aangifte van het vertrekjaar

Fiscaal vertrek uit België in 2026: van rijksinwoner naar niet-rijksinwoner

De fiscale emigratie uit België is geen automatisch gevolg van de uitschrijving uit het bevolkingsregister. De FOD Financiën beoordeelt uw fiscaal statuut op basis van twee criteria uit artikel 2 van het Wetboek van Inkomstenbelastingen (WIB 92): de plaats van uw woonplaats in feite en het centrum van uw economische belangen. Sinds de circulaire 2024/C/79 verstrengt de fiscus haar controle op zogenaamde ’schijn-emigraties’ waarbij belastingplichtigen formeel zijn uitgeschreven maar in werkelijkheid hun centrum van levensbelangen in België behouden.

Concreet betekent dit dat u na uw vertrek het statuut van niet-rijksinwoner verkrijgt en aangifte doet via formulier BNI/NR (Belasting Niet-Inwoners / Non-Résidents) in plaats van de gewone aangifte personenbelasting. De aangifte voor het vertrekjaar (de ’vertrekaangifte’) moet u binnen 3 maanden na het effectieve vertrek indienen via MyMinFin, ondertekend met itsme of eID.

De vertrekaangifte: aangifte van rijksinwoner over een gedeeltelijk jaar

In het vertrekjaar bent u rijksinwoner van 1 januari tot uw vertrekdatum, en niet-rijksinwoner vanaf de dag erna. U dient hiervoor een speciale aangifte in waarop al uw wereldwijde inkomsten van het tijdvak als rijksinwoner staan vermeld, samen met de Belgische bronnen-inkomsten van het tijdvak als niet-rijksinwoner. De gemeentelijke opcentiemen (aanvullende personenbelasting) blijven verschuldigd over het volledige rijksinwonergedeelte van het jaar, op basis van de gemeente waar u laatst was ingeschreven.

Belangrijk: de gemiddelde aanvullende personenbelasting bedraagt 7 tot 9% in Vlaanderen (vergelijkbaar in Wallonie), maar slechts 1% in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest dankzij de specifieke financieringsstructuur. Het verschil kan honderden euro’s bedragen voor wie nog tijdens het lopende jaar van Brussel naar Vlaanderen verhuist net voor de emigratie.

Exit tax op aanmerkelijk belang: nieuw sinds 2024

Sinds 1 januari 2024 voorziet de Belgische fiscale wetgeving in een exit tax op een ’aanmerkelijk belang’ (meer dan 25% deelneming) in een vennootschap, bij verhuis naar een land buiten de EER waarmee België geen automatische gegevensuitwisseling heeft. De latente meerwaarde wordt belast aan 16,5% (op aanmerkelijk belang met een aandeelhouderschap van >25% in de laatste 5 jaar) op het ogenblik van vertrek. Deze regeling werd ingevoerd om belastingontwijking via emigratie naar belastingparadijzen tegen te gaan.

Voor verhuis binnen de EU/EER kan een uitstel van betaling worden verkregen, mits jaarlijkse aangifte en vermogensgarantie. Spreek hierover steeds vooraf een gespecialiseerde fiscalist (Tiberghien, Loyens & Loeff, BDO, KPMG) — de fiscale consequenties van een verkeerd ingerichte emigratie kunnen oplopen tot tienduizenden euro’s onverwachte belasting.

Dubbelbelastingverdragen: hoe België belastingheffing afstemt

België heeft meer dan 95 dubbelbelastingverdragen afgesloten. Voor de meeste types inkomen (loon, pensioen, dividend, interest, royalty, huur) wordt het heffingsrecht verdeeld tussen het bronland en het woonland volgens vaste regels gebaseerd op het OESO-modelverdrag. Voor emigranten is vooral artikel 18 (pensioenen) en artikel 6 (onroerende inkomsten) belangrijk: pensioenen uit Belgische bron blijven meestal belast in België met bronheffing, terwijl huurinkomsten uit een Belgisch onroerend goed sowieso in België belastbaar blijven onder de BNI/NR-regeling.

Vergelijking belastingdruk per gewest in vertrekjaar

Documenten en bewijslast voor de FOD Financiën

Om uw fiscaal niet-rijksinwonerschap te onderbouwen, verwacht de fiscus een dossier met: het model 8 uitschrijvingsbewijs van de gemeente, een huurcontract of eigendomsakte in het buitenland, een arbeidsovereenkomst of zelfstandigenstatuut in het nieuwe woonland, schoolinschrijving van kinderen, een buitenlandse bankrekening als hoofdrekening, en een woonplaatsverklaring (certificate of tax residence) van de buitenlandse fiscale administratie. Bewaar deze documenten minstens 7 jaar — de fiscus kan tot 7 jaar terug controleren op fraude of niet-aangifte.

Bij twijfel kan u een ruling aanvragen bij de Dienst Voorafgaande Beslissingen (DVB) van de FOD Financiën. Deze ruling bevestigt vooraf uw fiscaal statuut en is gratis. Verwerkingstijd 3 tot 6 maanden — niet bruikbaar bij dringende emigratie, maar essentieel voor complexe situaties met aanmerkelijk belang of stock options.

Specifieke aandachtspunten voor zelfstandigen en bedrijfsleiders

Voor zelfstandigen geldt naast de gewone fiscale emigratie ook een aangifte bij het sociaal verzekeringsfonds (Acerta, Liantis, Securex, Xerius) over de stopzetting of voortzetting van de activiteit. Bedrijfsleiders met aanmerkelijk belang in een Belgische BV of NV moeten kritisch evalueren of de emigratie de vennootschap zelf raakt: het centrum van leiding (artikel 2, §1, 5° WIB 92) blijft mogelijk in België, met als gevolg dat de vennootschap ook na uw verhuis Belgisch fiscaal rijksinwoner blijft. Onze aanbeveling: voer steeds een tax migration audit uit met een internationaal kantoor minstens 6 maanden voor de geplande emigratie.