Conserverende aanslag bij emigratie 2026: box 2 aanmerkelijk belang, lijfrente en pensioen
Kort antwoord: Bij emigratie legt de Belastingdienst een conserverende aanslag op over latente winsten — vooral op aanmerkelijk belang in box 2 (vanaf 5 % aandelenbezit), lijfrentes en pensioen in eigen beheer. Binnen de EU/EER wordt automatisch uitstel van betaling verleend zonder zekerheid; daarbuiten alleen tegen zekerheid. De aanslag wordt invorderbaar bij vervreemding, afkoop of na een wachttijd van tien jaar.
Belangrijkste punten
- Conserverende aanslag bij emigratie.
- Box 2 AB vanaf 5 % belang.
- Uitstel automatisch in EU/EER.
- Lijfrente en pensioen ook geraakt.
- Tienjaarstermijn voor invordering.
De conserverende aanslag in 2026: doel, dekking en deadlines
De conserverende aanslag is een fiscale ’exit-heffing’ die de Belastingdienst oplegt bij emigratie om belasting veilig te stellen op latente winsten en aanspraken die in Nederland zijn opgebouwd. De aanslag wordt opgelegd op basis van de Wet IB 2001 en betreft drie hoofdcategorieen: aanmerkelijk belang in box 2 (5% of meer in een vennootschap), pensioen- en lijfrenteaanspraken, en de eigenwoningreserve. Bij emigratie naar EU/EER-landen krijgt u automatisch uitstel van betaling voor onbepaalde tijd; bij verhuizing buiten EU/EER moet zekerheid worden gesteld of moet de aanslag direct worden betaald.
In 2026 blijft de doorvoering van het Belastingplan 2024-2025 van kracht: het tarief in box 2 is verhoogd naar 24,5% over de eerste EUR 67.804 en 31% over het meerdere (cijfers per 2026). Het uitstel van betaling vervalt automatisch als u binnen 10 jaar na emigratie de aandelen verkoopt, een dividenduitkering doet boven 100% van de waarde bij emigratie, of binnen 10 jaar terugkeert naar Nederland en de oorspronkelijke aanslag wordt herzien.
Box 2 aanmerkelijk belang: hoe wordt de aanslag berekend?
Bezit u 5% of meer in een Nederlandse BV of buitenlandse vennootschap? Dan vormt dit een aanmerkelijk belang in box 2. Bij emigratie wordt een ’fictieve vervreemding’ aangenomen op de waarde in het economisch verkeer (WEV) op de dag voor uw uitschrijving uit de BRP. Het verschil tussen de WEV en uw verkrijgingsprijs is de fictieve winst, waarover de conserverende aanslag wordt berekend tegen het box 2-tarief van 2026.
Praktijkvoorbeeld: u bezit 100% van een BV met EUR 1.500.000 economische waarde, verkrijgingsprijs EUR 100.000. Fictieve winst: EUR 1.400.000. Conserverende aanslag: 24,5% over EUR 67.804 (EUR 16.612) plus 31% over EUR 1.332.196 (EUR 412.981) = totaal EUR 429.593. Bij emigratie naar Belgie of Duitsland (EU) wordt uitstel verleend, mits u jaarlijks aangifte doet via formulier ’Opgave wereldinkomen’ en aandelen niet vervreemdt.
Voor Nederlandse holdings met deelnemingen of vastgoed in NL gelden aanvullende regels onder de step-up-regeling: bij latere terugkeer wordt de buitenlandse waardestijging niet opnieuw belast. Bij verhuizing naar een laagbelastend jurisdictie (bijvoorbeeld Dubai zonder belastingverdrag) eist de Belastingdienst zekerheid in de vorm van een bankgarantie of hypotheek op het aandelenbelang.
Lijfrente en pensioenaanspraken: een vaak vergeten valkuil
Bij emigratie wordt de waarde van uw lijfrenteaanspraken (3e pijler) en pensioenrechten in eigen beheer of bij een Nederlandse pensioenuitvoerder fictief belast. De conserverende aanslag bedraagt 49,5% van de waarde in het economisch verkeer, plus 20% revisierente bij vroegtijdige afkoop. Voor lijfrentes geldt: de aanslag wordt geheven over de premies die in aftrek zijn gebracht plus opgebouwd rendement.
Uitstel van betaling wordt verleend tot het moment van reguliere uitkering (pensioendatum, lijfrente-uitkering volgens contract). Vervalt het uitstel doordat u de polis afkoopt of overdraagt aan een buitenlandse verzekeraar zonder Nederlandse vestiging? Dan wordt de aanslag direct invorderbaar plus revisierente. Belangrijk: voor pensioen in eigen beheer (DGA-pensioen, opgeheven sinds 2017 maar nog bestaande aanspraken) gelden bijzondere regels – laat u adviseren door een fiscalist gespecialiseerd in DGA-emigratie.
Eigenwoningreserve: zelden besproken maar relevant
Heeft u een eigenwoningreserve uit een eerdere woningverkoop met overwaarde, en heeft u die nog niet geinvesteerd in een volgende eigen woning? Dan kan deze reserve bij emigratie ’verzilverd’ worden via een conserverende aanslag in box 1. De reserve wordt belast als latent inkomen omdat u na emigratie niet meer in aanmerking komt voor een eigenwoning regime in Nederland (zie onze woning verkoop-gids).
De praktische gevolgen zijn voor de meeste emigranten beperkt omdat de eigenwoningreserve vaak al is gebruikt voor de aanschaf van een volgende woning of de aankoop in het buitenland. Maar bij verhuur van de Nederlandse woning na emigratie (zie onze niet-ingezetene woning-gids) kan de eigenwoningreserve een rol spelen bij de overgang van box 1 naar box 3.
EU/EER versus rest van de wereld: het uitstel-onderscheid
| Bestemming | Uitstel automatisch? | Zekerheid vereist? | Jaarlijkse aangifte |
|---|---|---|---|
| Belgie, Duitsland, Frankrijk (EU) | Ja, onbepaalde tijd | Nee | Opgave wereldinkomen jaarlijks |
| Noorwegen, IJsland, Liechtenstein (EER) | Ja, onbepaalde tijd | Nee | Opgave wereldinkomen jaarlijks |
| Zwitserland (verdrag) | Ja, met voorwaarden | Soms | Jaarlijkse melding |
| USA, UK, Canada (verdragsland) | Voorwaardelijk | Vaak gevraagd | Jaarlijkse melding |
| Dubai, Bermuda, Monaco (geen verdrag) | Nee | Bankgarantie of hypotheek vereist | Jaarlijkse melding |
Vervaltermijn van 10 jaar: wat verandert in 2026?
De aanslag voor box 2 vervalt na 10 jaar als u in die periode niet vervreemdt en niet meer dan 90% van de waarde uitkeert als dividend. Tot 2016 was de termijn 10 jaar; sinds 2016 is dit gehandhaafd maar onder strengere voorwaarden. Het kabinet heeft in 2024-2025 voorstellen gedaan om de termijn te verlengen of zelfs af te schaffen voor ’tax planning’-emigraties, maar in 2026 is de 10-jaars-vervaltermijn onveranderd.
Voor lijfrente en pensioen vervalt de aanslag niet automatisch maar wordt geheven bij reguliere uitkering. Dit kan tientallen jaren na emigratie zijn. De Belastingdienst houdt uw dossier actief in de RNI – daarom is het cruciaal dat u jaarlijks de Opgave wereldinkomen indient (formulier C-biljet voor buitenlandse belastingplicht).
Praktische stappen voor de aangifte
1. M-aangifte voor emigratiejaar. In het jaar van emigratie doet u aangifte met het M-biljet (Migratie-aangifte). Dit combineert binnenlandse en buitenlandse belastingplicht. De conserverende aanslag wordt op basis van deze aangifte opgelegd, meestal 6-12 maanden na indiening.
2. Verzoek om uitstel van betaling. Voor EU/EER-emigraties wordt uitstel automatisch verleend; voor andere landen dient u een verzoek in te dienen via formulier ’Verzoek uitstel van betaling conserverende aanslag’. De Belastingdienst beoordeelt of zekerheid moet worden gesteld.
3. Jaarlijkse opgave wereldinkomen. Tot vervalling moet u jaarlijks aangifte doen via het C-biljet of M-biljet over uw wereldwijde inkomen indien u binnenlandse belastingplichtig blijft, of alleen over Nederlandse inkomensbronnen via het C-biljet.
4. Melden van vervreemding of dividend. Vervreemding van aandelen of dividenduitkering boven het drempelbedrag moet binnen 1 maand worden gemeld bij de Belastingdienst. Niet melden leidt tot directe invordering van de aanslag plus boete.
Wanneer een fiscalist inschakelen?
De conserverende aanslag is complexe materie waarbij fouten dure gevolgen hebben. Schakel een NOB-fiscalist of register belastingadviseur (RB) in als: u DGA bent met aanmerkelijk belang boven EUR 500.000, u verhuist naar een land zonder verdrag (Dubai, Singapore zonder pensioenverdrag), u pensioen in eigen beheer heeft (oude DGA-aanspraken), of u een complexe portefeuille heeft met box 2-aandelen, lijfrente en eigenwoningreserve. De gemiddelde kosten van een emigratie-fiscaal advies bedragen EUR 2.500-7.500 maar besparen vaak tienvoudig aan onnodige aanslagen.
FAQ
Wanneer geldt de aanslag voor box 2?
Bij aanmerkelijk belang van 5 % of meer op het moment van emigratie.
Uitstel buiten de EU?
Mogelijk maar alleen tegen zekerheid (bijvoorbeeld bankgarantie).
Wat gebeurt na 10 jaar?
De aanslag wordt kwijtgescholden mits geen schending van voorwaarden plaatsvindt.
Lijfrente afkopen?
Afkoop in het buitenland kan de aanslag invorderbaar maken.
Pensioen in eigen beheer?
Speciale regels gelden voor DGA-pensioen — overleg met fiscalist.
Wat is het tarief van de conserverende aanslag in box 2 voor 2026?
In 2026 geldt een tweeschijven-tarief in box 2: 24,5% over de eerste EUR 67.804 fictieve winst en 31% over het meerdere. Dit is gelijk aan het reguliere box 2-tarief. Voor een aanmerkelijk belang van bijvoorbeeld EUR 500.000 fictieve winst betekent dit ongeveer EUR 150.501 aan conserverende aanslag – met automatisch uitstel bij EU/EER-emigratie.
Vervalt de conserverende aanslag na 10 jaar automatisch?
Voor box 2 aanmerkelijk belang vervalt de aanslag na 10 jaar mits u in die periode geen aandelen heeft vervreemd en geen dividend heeft uitgekeerd boven 90% van de waarde bij emigratie. Voor lijfrente en pensioen vervalt de aanslag niet automatisch maar wordt geheven bij reguliere uitkering. Voor de eigenwoningreserve geldt een aparte regeling.
Wat gebeurt er als ik binnen 10 jaar terugkeer naar Nederland?
Bij terugkeer binnen 10 jaar wordt de oorspronkelijke conserverende aanslag herzien. De waardestijging die in het buitenland heeft plaatsgevonden wordt buiten beschouwing gelaten (step-up). Wel moet u de Belastingdienst informeren over uw terugkeer via een wijziging van uw fiscale woonplaats. Schakel een fiscalist in om de step-up correct te berekenen.
Welke zekerheid eist de Belastingdienst bij emigratie buiten EU/EER?
De Belastingdienst kan een bankgarantie eisen ter hoogte van de aanslag, een hypotheek op uw aandelen of vastgoed in Nederland, of een persoonlijke borgstelling van een derde partij. Voor emigratie naar verdragslanden zoals USA of UK wordt vaak een lichtere zekerheid gevraagd; voor laagbelastende jurisdicties zoals Dubai of Bermuda wordt vrijwel altijd een bankgarantie geeist. De kosten van een bankgarantie bedragen 0,5-2% per jaar over het gegarandeerde bedrag.
Plan een gesprek met een fiscalist 3-6 maanden vóór emigratie om de aanslag te begroten.
Flyto Relocation regelt uw internationale verhuizing vanuit Nederland. Vraag een gratis offerte.
Zie ook: Alle verhuisgidsen vanuit Nederland.